ΜΙΑ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ -ΚΡΙΤΙΚΗ ΠΟΥ ΔΕΝ ΠΕΡΙΜΕΝΑ

Την προηγούμενη Τρίτη πραγματοποιήθηκε μια εκδήλωση στη Λευκωσία με τίτλο "Κρατικά Βραβεία Παιδικής Λογοτεχνίας και Παιδικό Βιβλίο" από τον Κυπριακό Σϋνδεσμο Παιδικού και Νεανικού Βιβλίου. Αν και το γεγονός το έμαθα δυο μέρες αργότερα, με έκπληξη διάβασα την ομιλία του κύριου Θεοδούλου για το βιβλίο μου, αλλά και για τη δουλειά μου γενικότερα. Θα ήθελα να τον ευχαριστήσω για την παρουσίαση αυτή και για την τόσο θετική άποψη για τη δουλειά μου.

ΠΑΝΑΓΙΩΤΑ ΠΛΗΣΗ- Δεν είμαι τέρας, σου λέω!

Δώρος Θεοδούλου

Φιλόλογος

Πρώην Πρόεδρος Κ.Σ.Π.Ν.Β.

Είμαι πολύ ευτυχής που μου δίνεται η ευκαιρία να παρουσιάσω κριτικά το μυθιστόρημα της Παναγιώτας Πλησή Δεν είμαι τέρας, σου λέω!,  Εκδόσεις ΚΕΔΡΟΣ 2011, με εικονογράφηση της Σοφίας Παπαδοπούλου.

Το πρωτοδιάβασα ως υποψήφιο έργο για τα Κρατικά Βραβεία Παιδικής Λογοτεχνίας της Κύπρου για εκδόσεις του 2011. Ήταν από τις εντονότερες και θετικότερες εμπειρίες μου σε παρόμοιες περιπτώσεις, γι’ αυτό και υποστήριξα θερμά, μαζί με άλλα μέλη της Κριτικής Επιτροπής, τη βράβευσή του. Με την αφορμή αυτή αναζήτησα και άλλα παιδικά βιβλία της άγνωστης ως τότε σε μένα συγγραφέως, που τώρα ζει και εργάζεται στην Αθήνα. Είχε δημοσιεύσει προηγουμένως δύο αφηγηματικά έργα για μικρότερα παιδιά (σύντομα μυθιστορήματα τα χαρακρηρίζει ο εκδοτικός οίκος), το Κλέφτης ονείρων, 2004, και το Η τεμπελοπόλη Πόλη-Πόλη, 2006 Και τα δυο διακρίνονται για την τολμηρή, ευφάνταστη και ευρηματική υπόθεση και γραφή τους, τη δροσερότητα και το συνεχές χιούμορ, τους ζωντανούς χαρακτήρες και τη σύγχρονη θεματολογία τους. Στο Κλέφτης ονείρων απονεμήθηκε το Κρατικό Βραβείο Παιδικής Λογοτεχνίας του ΥΠΠ Κύπρου.

Με το Δεν είμαι τέρας, σου λέω! η Παναγιώτα Πλησή κάνει μεγάλο άλμα. Μας δίνει ένα ολοκληρωμένο μυθιστόρημα, ένα έργο ρεαλιστικής αφηγηματικής πεζογραφίας για μεγαλύτερα παιδιά (δέκα χρονών και άνω), που είναι, ίσως, το βαρύτερο και επισημότερο είδος παιδικής λογοτεχνίας. Στην υπόθεση, η Παναγιώτα, μια νέα, σύγχρονη και αντικομφορμίστρια, που είναι ποιήτρια και, για βιοπορισμό, οργανώτρια πάρτι, ιδίως τα Σαββατοκυρίακα, δέχεται να αναλάβει τον Αγάπιο, το δεκάχρονο παιδί που ζεί μαζί με τον πατέρα του Λάζαρο, φίλο και  γείτονα, για είκοσι μέρες, επειδή θα λείψει στη Θεσσαλονίκη για δουλειά της εταιρίας. Από χαρακτήρα νομίζει ότι αυτό το διάστημα θα είναι ένα ευχάριστο διάλειμμα, ένα παιγνίδι. Στην πράξη αποβαίνει μια τρομερή εμπειρία. Μέσα από έντονες κωμικοδραματικές σκηνές επιτελείται μια καλογραμμένη λεπτομερής αφηγηματική παρουσίαση ενός αυτιστικού παιδιού με το σύνδρομο Asperger. Όπως αναφέρεται και στο οπισθόφυλλο του βιβλίου: Στον Αγάπιο δεν αρέσουν οι εκπλήξεις, η φασαρία. Τον ενοχλούν ορισμένοι ήχοι...Μπορεί να αλλάξει θέση γιατί μια ακτίνα του ήλιου πέφτει στα μάτια του.Δεν του αρέσει ο πολύς κόσμος, προτιμά να παίζει μόνος στο δωμάτιό του και θυμώνει συχνά όταν κάτι αλλάξει στο πρόγραμμά του. Δεν σε καταλαβαίνει όταν μιλάς με μεταφορές. Ξέρει όλους τους φίλους του μπαμπά του, αλλά αυτός δεν έχει φίλους, μιλάει ασταμάτητα, του αρέσει η τακτοποίηση, γνωρίζει πολλά πράγματα, και κάτι που ίσως οι περισσότεροι δε γνωρίζουν, πως «ο δενδρόβιος μυρμηγκοφάγος ονομάζεται και ταμάντουα η τετραδάκτυλος»! Πιο συστηματικά τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του αναφέρονται στη λίστα με τις ΟΔΗΓΙΕΣ στο τέλος (σελ.113).Όμως μη νομίσει κανείς ότι το έργο γίνεται πραγματογνωστικό, πληροφοριακό. Από τον κίνδυνο αυτό σώζει και το εξαίρετο εύρημα πως η Παναγιώτα ξεχνά το σημείωμα με τις δεκατέσσερις οδηγίες που της είχε δώσει ο Λάζαρος την πρώτη μέρα. Τις βρίσκει στο τέλος της αφήγησης, όταν εντωμεταξύ έχει ζήσει τον Αγάπιο είκοσι μέρες άοπλη από σχετικές γνώσεις και απροειδοποίητη, αλλά με καλή διάθεση και καρδιά. Η συγγραφέας σε Σημείωμα της στην αρχή του βιβλίου διευκρινίζει σχετικά: Το βιβλίο «Δεν είμαι τέρας, σου λέω!» δεν αποτελεί σε καμία περίπτωση ένα επιστημονικό βιβλίο για το σύνδρομο Άσπεργκερ. Είναι μία προσπάθεια απόδοσης κάποιων χαρακτηριστικών του συνδρόμου μέσα από τις σελίδες ενός παιδικού βιβλίου. Ο αναγνώστης μπορει να βρεί πληροφορίες για το σύνδρομο αυτό από εξειδικευμένα βιβλία ή άλλου είδους πηγές.   Για να αποφύγουν οι αναγνώστες τον κίνδυνο μιας εύκολης παρεξήγησης, παραφράζοντας φράση κριτικού του κινηματογράφου, ξανατονίζω κι εγώ πως η Παναγιώτα Πλησή δεν έγραψε ένα βιβλίο για αυτιστικά παιδιά με το σύνδρομο Άσπεργκερ, αλλά ένα λογοτεχνικό βιβλίο που ο ήρωάς του είναι παιδί με το σύνδρομο Άσπεργκερ. Με απόλυτη πειστικότητα, μας έδωσε ένα έργο ενιαίο και αφηγηματικά δικαιωμένο, όπου η λογοτεχνικότητά του, παράλληλα με το έγκυρο γνωσιολογικό υλικό για το θέμα της, ελκύει τον αναγνώστη. Με ακροβατική ισορροπία και πολλή τέχνη η συγγραφέας κινείται ανάμεσα στους δύο άξονες του έργου, το στήσιμο μιας συναρπαστικής αφήγησης, ώστε να το διαβάζεις απνευστί, και Ένα βιβλίο που εισάγει τον αναγνώστη στον κόσμο των παιδιών με σύνδρομο Άσπεργκερ (οπισθόφυλλο). Ένα δύσκολο αγώνισμα για το λογοτέχνη που η Πλησή το  διεκπεραιώνει αλώβητη, χαρίζοντάς μας ένα  έργο ενιαίο, όπου το μάθημα στον αναγνώστη συντελείται με τον πιο φυσικό και βιωματικό τρόπο.

Σ’ αυτό συμβάλλει και η έμφυτη χιουμοριστική διάθεση της Παναγιώτας της αφηγήτριας, αλλά, όπως φαίνεται,  και της Παναγιώτας της συγγραφέως, ιδιότητα που είναι κυρίαρχη και στα πρώτα δύο έργα της. Τα πολλά πειράγματα, λογοπαίγνια, αστεία, παιγνίδια, ιδιαίτερα στην αρχή της αφήγησης δημιουργούν μια ατμόσφαιρα ιλαρότητας και γέλιου. Σύντομα όμως ο αναγνώστης διαισθάνεται πως αυτά είναι η επιφάνεια. Κάτω απ’ αυτήν μαύρα σύννεφα θα ξεσπάσουν σε συγκρούσεις, πληγές, επώδυνα συναισθήματα, αγωνίες. Μέσα από τέτοιες εμπειρίες αποκαλύπτεται ο κόσμος του Αγάπιου, άγνωστος στον συνήθη άνθρωπο, συναρπαστικός, καθώς ανακαλύπτεις ότι το εξοργιστικά δύστροπο αυτό παιδί είναι ένας ασυναγώνιστος συζητητής,  μια κινητή βιβλιοθληκη, μια εγκυκλοπαίδεια, ένας τέλειος χειριστής της γλώσσας και της λεπτομέρειας των επιχειρημάτων. Το δράμα είναι ότι δεν καταλαβαίνει ο ένας τον κόσμο του άλλου. Σ’ όλο το έργο, ο ένας είναι η Παναγιώτα κι ο άλλος είναι ο Αγάπιος, οι υπόλοιποι είναι διερχόμενος πληθυσμός. Η σφοδρή σύγκρουση των δύο κόσμων γίνεται μέσα από τις αντιπαραθέσεις των δυο κύριων προσώπων της υπόθεσης. Αγωνία και αγώνισμα είναι να μπει η Παναγιώτα  μέσα στον κόσμο του Αγάπιου, να τον μάθει. Έτσι επιτελείται στον αναγνώστη η γνώση για το ειδικό θέμα του βιβλίου, βιωματικά, με σαφήνεια και χωρίς ίχνος διδακτισμού από τη συγγραφέα. Εδώ δεν διστάζω να ομολογήσω ότι ο Αγάπιος της Παναγιώτας Πλησή μου θυμίζει, αναλογικά, τον ήρωα της κινηματογραφικής ταινίας Ο άνθρωπος της βροχής (The rain man) με τον οσκαρικό Ντάστιν Χόφμαν.   

Το πλούσιο αφηγηματικό υλικό της η συγγραφέας το απλώνει σε εκατό περίπου σελίδες και το οργανώνει σε δώδεκα κεφάλαια. Κάθε κεφάλαιο είναι ολοκληρωμένο, αυτοδύναμο και χορτάτο, καθώς σ’ αυτό παρουσιάζει μια σκηνή, ένα χαρακτηριστικό περιστατικό, μέσα από το οποίο προβάλλει και φωτίζει με πλήρη σαφήνεια μια πτυχή, ένα συστατικό στοιχείο της προσωπικότητας-χαρακτήρα του Αγάπιου, του αυτιστικού παιδιού με το σύνδρομο Άσπεργκερ. Αποτέλεσμα είναι  να υπάρχει πρόοδος και στο μύθο και στο θέμα-μήνυμα του έργου. Η υπόθεση προχωρεί μέσα από ενάντιες-αντίθετες καταστάσεις, τις οποίες η συγγραφέας με πολλή τέχνη στήνει στην αφήγησή της. Οι εκπλήξεις, τα ευρήματα και οι ανατροπές είναι συνεχείς. Εκεί που η Παναγιώτα ηρεμεί, ύστερα από μια ανεξέλεγκτη, συνήθως, έκρηξη θυμού του Αγάπιου, και πιστεύει πως βρήκε επιτέλους τον τρόπο να συμβιώσει και να απολαύσει το υπόλοιπο του εικοσαήμερου μαζί του, στην επόμενη επαφή με ανθρώπους κάτι τον κάνει πάλι έξω φρενών. Με αυτές τις τεχνικές το ενδιαφέρον του αναγνώστη είναι βέβαια συνεχώς κορυφωμένο και η καρδιά του  σφικτοδεμένη. Οι σελίδες του βιβλίου είναι γεμάτες ζωή και ουσιαστικό περιεχόμενο. Τις ρουφάς πραγματικά. Αφηγήτρια στο έργο είναι η ίδια η νεαρή και μοντέρνα πρωταγωνίστρια Παναγιώτα, που αφηγείται τα περιστατικά σε πρώτο πρόσωπο, με αποτέλεσμα να κτίζεται μια αμεσότητα και οικειότητα με τον αναγνώστη. Με σύντομες προεξαγγελτικές αναφορές για τη συνέχεια στο επόμενο κεφάλαιο ενισχύει ακόμη περισσότερο το ήδη ζωηρό ενδιαφέρον του αναγνώστη. Η αφήγηση γίνεται  σε γραμμική χρονολογική σειρά, τα περιστατικά της πρώτης μέρας, της δεύτερης μέρας, της τρίτης μέρας..., χωρίς να τεμαχίζεται ο αφηγηματικός χρόνος. Στο τέλος του εικοσαήμερου κάνει κάποια χρονικά άλματα, χωρίς να αναφέρεται σε κάποιες μέρες.

Το όνομα του αυτιστικού παιδιού Αγάπιος μόνο τυχαίο βέβαια δεν είναι. Η γνωριμία μαζί του, η ενεργητική αγάπη, υπομονή, κατανόηση και γνώση της ιδιαιτερότητάς του είναι τα κλειδιά που μπορούν να συνάψουν αρμούς επικοινωνίας μαζί του, ν’ ανοίξουν τις κουρτίνες και να φανεί ο αξιαγάπητος κόσμος του μυαλού, του λόγου και της καρδιάς του. Αυτό είναι το μήνυμα αυτού του λογοτεχνικόυ έργου. Βέβαια το μυαλό και η καρδιά του ευαίσθητου αναγνώστη εύκολα και αναπόφευκτα πλαταίνει, γενικεύει κι νιώθει ανάλογα για όλα τα παιδιά και τους μεγάλους με ιδιαιτερότητες και διαφορές. Στη σελίδα 111 διαβάζουμε και τη σημαδιακή φράση του Αγάπιου που μπήκε και ως τίτλος του βιβλίου: Δεν είμαι τέρας, σου λέω!. Η Πλησή αφιερώνει το βιβλίο στους ανθρώπους που είναι δίπλα της και στην ίδια σελίδα γράφει σχετικά: Το βιβλίο αυτό γράφτηκε από μια ανάγκη: να μπορέσουν κάποτε οι άνθρωποι να συνειδητοποιήσουν πως η διαφορετικότητα είναι μια πραγματικότητα για όλους μας. Όπως υποστηρίζει στον ΠΡΟΛΟΓΟ και η Παιδοψυχίατρος-Σύμβουλος Αυτισμού Βάγια Α. Παπαγεωργίου, ...το βιβλίο...προωθεί την κατανόηση όχι μόνο του συνδρόμου Asperger, αλλά και της πολυπλοκότητας της ανθρώπινης σκέψης και συμπεριφοράς...Είναι εξαιρετικό βοήθημα στην προσέγγιση και στην ευαισθητοποίηση των παιδιών (και των μεγάλων) στις ατομικές διαφορές και στη σημασία τους στις διαπροσωπικές σχέσεις.    

Η συγγραφέας κονταροκτυπήθηκε μ’ ένα απαιτητικό και πολύ δύσκολο θέμα και πέτυχε να δώσει ένα πολύ καλό λογοτεχνικό βιβλίο, ένα ολοκληρωμένο μυθιστόρημα για μεγαλύτερα παιδιά. Με το έργο της αυτό, αν και νέα στο χώρο, πείθει ότι παίρνει πολύ υπεύθυνα και σοβαρά το ρόλο του συγγραφέα και σέβεται τις απαιτήσεις του αναγνώστη από το έργο του. Διερευνά υπεύθυνα τα θέματά της και με την αφηγηματική της ικανότητα είναι πειστική σε αυτά που γράφει. Δεν επεζήτησε να εντυπωσιάσει με νεωτερισμούς σε θέματα  δόμησης του υλικού και σε τεχνικές αφήγησης. Σ’ αυτά ακολουθεί με στέρεα πατήματα την παράδοση. Η σύγχρονη πνοή στο έργο της αυτό πηγάζει από τη θεματική του, τη συμπεριφορά και τις σχέσεις των χαρακτήρων του, το γενικό κλίμα στην υπόθεσή του και το συγγραφικό ύφος. Για τους λόγους αυτούς, μεταξύ άλλων,  πιστεύω πως το έργο της Παναγιώτας Πλησή Δεν είμαι τέρας, σου λέω! είναι μια ουσιαστική κατάθεση στην κυπριακή παιδική πεζογραφία από εκπρόσωπο της νέας γενιάς, της γενιάς του 2000. Η ευχή μας δεν μπορεί να είναι άλλη από το να συνεχίσει με την ίδια σοβαρότητα και έμπνευση τη λογοτεχνική της δημιουργία. Προσωπικά, έχοντας ως τώρα μελετήσει από την κυπριακή παιδική λογοτεχνία σχεδόν αποκλειστικά τα έργα της Γενιάς του ’70, διαβάζοντας έργα ποιότητας της  νέας γενιάς , όπως αυτό της Πλησή, νιώθω την ανάγκη, σαν τον πρεσβύτη Ιωσήφ, να αναφωνήσω «Νυν απολύεις τον δούλον σου».  

Η έκδοση του βιβλίου από τις Εκδόσεις ΚΕΔΡΟΣ είναι, ως συνήθως, λιτή, σοβαρή και φροντισμένη. Ανάλογα και με την ηλικία των παιδιών στα οποία απευθύνεται στηρίζεται στην και προβάλλει    περισσότερο την αξία του έργου και λιγότερο στην εμφάνιση. Η εικονογράφηση της Σοφίας Παπαδοπούλου είναι ό,τι χρειάζεται. Σε σχέδιο με μελάνι, με τις ψηλόλιγνες φιγούρες των δυο ηρώων της υπόθεσης , αντιπροσωπευτικές των σημερινών νέων στην εμφάνιση και τις στάσεις του σώματος, είναι πιστή στο περιεχομένο και το κλίμα του έργου, δηλαδή πολύ εκφραστική και υποστηρικτική του κειμένου. Η σωστή επιλογή από τον εκδοτικό οίκο έφερε ήδη την 3^η έκδοση μέχρι το 2012.Το βιβλίο διακρίθηκε και στην Ελλάδα με Έπαινο του Κύκλου Ελληνικού Παιδικού Βιβλίου και πρίληψη στη Βραχεία Λίστα Λογοτεχνικών Βραβείων Περιοδικού Διαβάζω.Από τον ΚΕΔΡΟ εκδόθηκαν και τα άλλα δυο προηγούμενα έργα της Πλησή, που ανατυπώθηκαν ήδη σε 4^η χιλιάδα το πρώτο και 3^η χιλιάδα το δεύτερο.

   

ΠΑΙΔΙΚΑ ΒΙΒΛΙΑ ΣΤΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΜΕ ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΤΟΝ ΑΥΤΙΣΜΟ

Αφορμή για αυτή μου την ανάρτηση, είναι ότι συχνά έχω μηνύματα ανθρώπων που ασχολούνται με τον αυτισμό ή γονέων παιδιών με αυτισμό που στην προσπάθεια τους να βρουν μια βοήθεια με προσεγγίζουν, μιας και το βιβλίο είναι από τα ελάχιστα βιβλία παιδικής λογοτεχνίας που έχουν σαν θέμα τους τον αυτισμό και ίσως το μοναδικό  για το σύνδρομο Άσπεργκερ. Μιλάω πάντα για λογοτεχνία που απευθύνεται κυρίως σε παιδιά.
Μήπως λοιπόν θα έπρεπε οι ελληνικοί εκδοτικοί οίκοι να μεταφράσουν ξένα παιδικά βιβλία που αναφέρονται στον αυτισμό; Οι ενδιαφερόμενοι που έχουν ανάγκη κάτι τέτοιο είναι πολλοί και η προσφορά μιας τέτοιας κίνησης θα ήταν για το κοινωνικό σύνολο, μεγάλη. Γονείς, παιδιά, ειδικοί και εκπαιδευτικοί έχουν την ανάγκη από τέτοιου είδους "εργαλεία".
Από αυτή τη μεγάλη έλλειψη δημιουργήθηκε και η ανάγκη να φτιαχτεί μετά το βιβλίο, εκπαιδευτικό υλικό που θα μπορούσαν οι δάσκαλοι -και όχι μόνο- να χρησιμοποιήσουν στην τάξη.
Παρόλα αυτά εγώ παραθέτω πιο κάτω όσα  βιβλία γνωρίζω που έχουν γραφτεί στα ελληνικά με θεματολογία τους τον αυτισμό.

Ο Αυτός Πέτρος Πουλάκης εκδ. Κάστωρ 2006
Ένας ιδιαίτερος μικρός κύριος, Χρήστος Καργιωτίδης, εκδ. Γλαύκη, 2010 (για εφήβους)
Δεν είμαι τέρας, σου λέω! Παναγιώτα Πλησή, εκδ. Κέδρος 2011
Δεν ντρέπομαι πια, Έλενα Αρτζανίδου, εκδ. Ψυχογιός 2012

Ο σύνδεσμος του εκπαιδευτικού υλικού του βιβλίου, Κέδρος 2011

http://www.kedros.gr/spaw2/uploads/files/Den+eimai+teras_ekp+od.pdf

DAVID BYRNE

"Years later i diagnosed myself as having a very mild (i think) form of Asperger's syndrome...." Στο βιβλίο του "How music works" ο Ντέιβιντ Μπερν αναφέρει πως αυτοδιαγνώστηκε με το σύνδρομο Άσπεργκερ. Αν και δεν είμαι το πλέον κατάλληλο άτομο που θα δώσει πληροφορίες για τον Ντέιβιντ Μπερν, είναι γνωστό σε πολλούς πόσο σπουδαίος και ξεχωριστός καλλιτέχνης είναι. Και αν σε αρκετούς από εμάς είναι γνωστός ώς μουσικός, έχει ασχοληθεί με επιτυχία και με άλλα είδη τέχνης.

Συνεχίζει στο βιβλίο του σε μτφ: "Κάνοντας τον καραγκιόζη μπροστά στο κοινό μου ήταν κάτι για μένα πολύ εκφραστικό και αμέσως μετά να επιστρέφω στο όστρακο μου ήταν κάτι για μένα απόλυτα φυσιολογικό. Ίσως φυσιολογικό να είναι μια λανθασμένη λέξη, αλλά στην  περίπτωση αυτή μάλλον ταιριάζει". 

Διαβάζοντας αυτά τα λόγια, αναρωτήθηκα για ακόμα μία φορα πόσοι και πόσοι  δημιουργοί που μας εντυπωσιάζουν με την ευφυία, τη δημιουργικότητα και την ιδιορρυθμία τους μπορεί να έχουν σύνδρομο Άσπεργκερ. 

ΟΛΟΙ ΜΟΥ ΟΙ ΑΓΑΠΙΟΙ

Ξεφυλλίζοντας το ημερολόγιο των παρουσιάσεων της χρονιάς που πέρασε, συνηδειτοποίησα πως στις περισσότερες από αυτές, υπήρχε και ένας Αγάπιος. Ο λόγος για τον οποίο με καλούσαν -συνήθως-σε ένα σχολείο, ήταν στο να βοηθήσω στην κατανόηση και αποδοχή του παιδιού με σύνδρομο Άσπεργκερ.
Να τώρα, αυτή τη στιγμή, μου έρχονται στο νου, ένα ένα τα σχολεία που επισκέφθηκα. Είναι πράγματι παρήγορο να βλέπεις με πόσο ενδιαφέρον δάσκαλοι προσπαθούν να κάνουν το καλύτερο για όλους τους μαθητές τους. Γιατί αυτό δεν έχει να κάνει με το κατά πόσο αποδεχόμαστε έναν άνθρωπο διαφορετικό από εμάς, αλλά με το ότι μέσα από την κατανόηση της διαφορετικότητας μαθαίνουμε να αγαπάμε τον εαυτό μας.
Έτσι λοιπόν πέρασε η χρονιά των παρουσιάσεων. Με Αγάπιους μικρούς και Αγάπιους πιο μεγάλους. Με συμμαθητές τους που ήθελαν να μάθουν περισσότερα. Να εκφράσουν τα δικά τους  προβλήματα και να μιλήσουν για τα δικά τους ιδιαίτερα χαρακτηριστικά. Με δασκάλους που στέκονται κοντά σε όλους τους μαθητές τους. Αλλά και με γονείς που στηρίζουν και αποδέχονται τα παιδιά τους όχι σαν κάτι διαφορετικό, αλλά σαν κάτι ξεχωριστό.

Η φωτογραφία έχει αναρτηθεί με την άδεια της μητέρας του παιδιού.
 Βιβλιοπωλείο Πάργα-Λευκωσία

                                                  162ο Δημοτικό Αθηνών

4ο Δημοτικό Χαλανδρίου

ΚΑΛΟ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙ!


* Οι φωτογραφίες των παρουσιάσεων, μπορούν να περιμένουν λίγο ακόμη....

ΜΙΑ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΠΟΥ ΑΞΙΖΕΙ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ

Πριν λίγες μέρες ένα ιστολόγιο που ασχολείται αποκλειστικά με την παρουσίαση παιδικών βιβλίων, παρουσίασε και το δικό μου. Η χαρά μου έγινε μεγαλύτερη όταν πραγματικά φανερώθηκε μπροστά μου ένα τόσο αξιόλογο κείμενο. Για του λόγου το αληθές, θα κάνω αντιγραφή και επικόλληση από το ιστολόγιο  "Μια φορά και έναν καιρό η μικρή Ελένη"

Σας έτυχε ποτέ να σας δώσουν παιδί με οδηγίες χρήσης; Αν όχι, δείτε τι συνέβη στην ηρωίδα της Παναγιώτας Πλησή που από τη μια στιγμή στην άλλη βρέθηκε να φροντίζει το γιο του γείτονα, ο οποίος της έδωσε μεν το σχετικό τεφτέρι με τις οδηγίες, μόνο που αυτή, αφηρημένη ούσα, το ξέχασε σε μια τσέπη. Αποτέλεσμα: χρειάστηκε να ανακαλύψει ολομόναχη, από μέρα σε μέρα και χωρίς τη βοήθεια manual, ένα παιδί αλλιώτικο από τ’ άλλα. Ένα αγόρι που δεν καταλαβαίνει από μεταφορικές εκφράσεις, δεν του αρέσουν οι εκπλήξεις και οι αλλαγές, δε θέλει να το πιάνουν, μιλάει με τις ώρες για το ίδιο θέμα χωρίς να βάζει πουθενά τελεία, προτιμάει τη μοναξιά από τους φίλους και δυσκολεύεται να μιλήσει για τα συναισθήματά του. Αλλά κι ένα αγόρι που λατρεύει την τάξη, είναι συνεπές στις συμφωνίες του, διαθέτει εκπληκτική μνήμη και αφοπλιστική –έως και ενοχλητική– ειλικρίνεια. Αυτός είναι ο Αγάπιος, ένα παιδί με σύνδρομο Άσπεργκερ, που, ακούσια, θα αναστατώσει την καθημερινότητα της αφηγήτριας Παναγιώτας, θα της δημιουργήσει φασαρίες στη δουλειά της και θα τη φέρει αρκετές φορές αντιμέτωπη με οριακές καταστάσεις.

Το βιβλίο, γραμμένο σε πρώτο πρόσωπο, είναι ένα ταξίδι γνωριμίας με το σύνδρομο δίχωςmanual και επιστημονικές εξηγήσεις. Μια βουτιά στον κόσμο του Αγάπιου χωρίς δίχτυ ασφαλείας, με μόνο οδηγό την καθημερινότητα που μοιράζεται η αφηγήτρια με τον φιλοξενούμενό της διανθισμένη με ικανή δόση χιούμορ. Χωρίς πάντως καμία διάθεση για μελόδραμα ή για διδακτισμό. Και με την -έστω σταδιακά επερχόμενη- επίγνωση ότι πρόκειται για μια κατάσταση που ήρθε για να μείνει με όλα τα κακά της αλλά και τα καλά της. Η εικόνα του μικρού συμπληρώνεται σαν ένα παζλ, κομμάτι το κομμάτι, από σελίδα σε σελίδα, κάποτε απρόβλεπτα, κάποτε τυχαία, κάποτε με ελλείψεις και κενά. Κι όπως ακριβώς ένα κομμάτι του παζλ στη λάθος θέση μπορεί να χαλάσει την αρμονία του συνόλου, έτσι και μια λάθος κίνηση απ’ την πλευρά του περιβάλλοντός του μπορεί να καταστρέψει άρδην ακόμα και την πιο γαλήνια στιγμή του Αγάπιου.

Αν και το κείμενο φαντάζει πλασμένο με απλά υλικά, είναι εντυπωσιακή η σαφήνεια με την οποία μια σειρά από επιλογές της συγγραφέα υπηρετούν τις προθέσεις της: Έτσι, για παράδειγμα, το πρόσωπο της αφηγήτριας, της Παναγιώτας, φιλοτεχνημένο με έντονα χιουμοριστική και αυτοϋπονομευτική διάθεση, λειτουργεί ως αντίρροπη, εξισορροπητική δύναμη απέναντι στο χαρακτήρα του Αγάπιου. Αν την κοιτάξουμε προσεκτικά, διαπιστώνουμε ότι η Παναγιώτα δεν είναι κι ο πιο συνηθισμένος άνθρωπος του κόσμου: διαθέτει κάμποσες παραξενιές, όχι αντίστοιχες με εκείνες του φιλοξενούμενού της, πάντως αξιοσημείωτες: δουλεύει τα Σαββατοκύριακα και κάθεται τις καθημερινές, γράφει ποιητικές συλλογές για φάλαινες και ελέφαντες, φοράει αστεία παντελόνια, είναι αρκετά αφηρημένη. Έτσι, η Παναγιώτα αποδεικνύεται ιδανική στο να κατανοήσει, έστω και σταδιακά, και να δεχτεί τη διαφορετικότητα του παιδιού, ενώ η αφηρημάδα της και ο φευγάτος χαρακτήρας της ενισχύουν το κάπως τραβηγμένο εύρημα στο οποίο στηρίζεται όλη η πλοκή: την απώλεια του χαρτιού με τις οδηγίες. Ταυτόχρονα, μέσα από τις παραξενιές της ηρωίδας της, η συγγραφέας έχω την αίσθηση ότι θέτει, έστω και έμμεσα αλλά πάντως εύγλωττα, το ερώτημα περί του τι εστί φυσιολογικό, κανονικό, σύνηθες, νορμάλ. Είναι άραγε μόνο ο Αγάπιος περίεργος και διαφορετικός; Όλοι εμείς οι υπόλοιποι είμαστε εντελώς κανονικοί και πανομοιότυποι;

Αντίστοιχα, τα αφηγηματικά και υφολογικά χαρακτηριστικά του κειμένου ορίζονται από τις ιδιαιτερότητες του Αγάπιου. Έτσι, η αφήγηση είναι παρατακτική, χωρίς εξάρσεις και τρομερές εκπλήξεις. Τα γεγονότα διαδέχονται το ένα το άλλο χωρίς υποκείμενες αιτιακές συνδέσεις, αφού κάτι τέτοιο ούτε στο χαρακτήρα του Αγάπιου ταιριάζει ούτε θα υπηρετούσε τη συγγραφική πρόθεση που έχει να κάνει με την αποτύπωση των χαρακτηριστικών ενός παιδιού με σύνδρομο Άσπεργκερ. Στην ιστορία μας εξάλλου όλα, όπως τονίζει η συγγραφέας, ξεκινάνε απ’ την αρχή, έχουν δηλαδή μια κανονική, γραμμική πορεία. Επιπλέον, «Μετά το Σάββατο έρχεται πάντα η Κυριακή», όπως σπεύδει να μας ενημερώσει ένας τίτλος κεφαλαίου. Στον κόσμο του Αγάπιου, βλέπετε, δε χωράνε άλλες επιλογές πέρα από τις απολύτως συνήθεις και προδιαγεγραμμένες. Όλα ακολουθούν πιστά ένα πρόγραμμα, μια αναμενόμενη, προκαθορισμένη σειρά.

Κι όλα αυτά χωρίς ούτε μια φορά να γίνει ευθεία αναφορά στο σύνδρομο. Υπάρχει μόνο μια στιγμή που η αφήγηση πάει να κάνει την έκπληξη, που τα χαρτιά ανοίγουν και τα πράγματα πάνε να ειπωθούν με τ’ όνομά τους. Μόνο που κι αυτό γίνεται σ’ ένα τοπίο πέρα από την πραγματικότητα. Στον κόσμο του ονείρου. Εκεί που η αφηγήτρια μπορεί να εκφράσει απρόσκοπτα και χωρίς λογοκρισία τις απορίες της. Εκεί που ο Αγάπιος μπορεί να μιλήσει ανοιχτά για τους φόβους του. Εκεί που ακόμα κι οι μισές ψήφοι μετράνε κι η όποια σκέψη, έστω και πικρή, γίνεται να διαγραφεί αυτοστιγμεί με το πέρασμα απ’ τον ύπνο στον ξύπνο.

Αλλά και σ’ αυτή την περίπτωση το ερώτημα «Αγάπιε, είσαι τέρας;», αν και θα απαντηθεί, έστω και με παράδοξο τρόπο, μένει μετέωρο ως το φινάλε. Ένα φινάλε που δεν είναι ούτε εντυπωσιοθηρικό, ούτε εφετζίδικο, ούτε δακρύβρεχτο ή ευτυχές. Οι ισορροπίες αποκαθίστανται και η αποχώρηση του παιδιού από το σπίτι της Παναγιώτας είναι ήπια, ανώδυνη, μέρος μιας προγραμματισμένης διαδικασίας. Κανένα θαύμα δεν καραδοκεί πουθενά. Καμιά μαγική λύση δεν περιμένει στη γωνία. Ο Αγάπιος δε θεραπεύεται, δεν αλλάζει, δε γίνεται κάτι άλλο από αυτό που ήδη έχουμε γνωρίσει.

Όσο για μας, υπονοεί τελικά το βιβλίο, αν κάτι μπορούμε να προσφέρουμε στον Αγάπιο και στον κάθε Αγάπιο που θα βρεθεί στο δρόμο μας, αυτό είναι η επιλογή μας να τον αποδεχτούμε όπως ακριβώς είναι. Χωρίς κλάψες, χωρίς ελεήμονα ή «φιλάνθρωπη» διάθεση. Αλλά με τον ίδιο τρόπο που αξιώνουμε κι οι ίδιοι απ’ αυτόν να δεχτεί εμάς, τους τόσο αλλόκοτους, διαφορετικούς κι ακαταλαβίστικους.

http://miaforakienankairoimikrieleni.blogspot.gr/2013/03/blog-post.html

ΜΙΑ ΜΕΡΑ ΣΑΝ ΤΗ ΣΗΜΕΡΙΝΗ

Είναι κάτι μέρες σαν τη σημερινή που παίρνεις τέτοια χαρά! Τέτοιες μέρες λοιπόν λες αξίζει τον κόπο που παιδεύομαι με το γράψιμο. Σήμερα ένιωσα τόσο σπουδαία! Και μπορεί να μην είμαι η Ρόουλινγκ όπως θα ήθελαν κάποιοι φίλοι μου να είμαι (εντελώς μεταξύ μας και εγώ), αλλά όταν βλέπεις πενήντα παιδιά να ανυπομονούν να σε συναντήσουν, να δείχνουν πόσο πολύ τους άρεσε η δουλειά σου, πόσο εμπνεύστηκαν από αυτήν και εργάστηκαν, πόσο συνεργάσιμοι ακροατές υπήρξαν, αυτό σε κάνει αυτόματα σπουδαίο.

Σήμερα επισκέφτηκα το 27^ο & 30^ο σχολείο Αχαρνών και θέλω να το γράψω πως ήταν μία από τις καλύτερες επισκέψεις  σε σχολείο που έχω κάνει μέχρι τώρα

Τέτοιες μέρες σαν τη σημερινή λοιπόν, ξεχνάς τα βράδια που ο ύπνος σου έχει κοπεί στη μέση γιατί μια καταπληκτική ιδέα! σου καρφώθηκε στο μυαλό, αλλά δεν σηκώνεσαι να τη σημειώσεις γιατί θα χαλάσει ο ύπνος σου, που έχει χαλάσει αλλά εσύ δε θέλεις να το πιστέψεις. Ξεχνάς ακόμη πόσο από τον ελεύθερο σου χρόνο αφιερώνεις, την ώρα που θα ήταν καλύτερα να κάθεσαι στον ήλιο και να πίνεις φρέντο ή να περπατάς πάνω κάτω την Ερμού μέχρι ν ανακαλύψεις χρυσάφι. Ξεχνάς ότι δεν έχεις πάρει μία εδώ και καιρό- πάλι καλά που το βραβείο της Κύπρου με κανε να ξεχρεώσω την από τριετίας υπερχρεωμένη κάρτα μου και πως οι πιθανότητες να κερδίσεις από αυτή την τρέλα που λέγεται γράψιμο-για λεφτά μιλάμε έτσι;-είναι από ελάχιστες έως μηδενικές.
Ξεχνάς την αγωνία της απάντησης στο τελευταίο χειρόγραφο που έχεις δώσει-κι ας σου έχουν πει δέκα διαφορετικά άτομα-ότι αξίζει η νέα σου δουλειά-αφού πρώτα στο έχει πει ο ίδιος σου εαυτός, αλλά επειδή εσύ είσαι σεμνή και χαμηλοβλεπούσα λες (στον εαυτό σου ε;) "μπα δεν είναι και τόσο καλό!" και αφού περάσει από την ιερά εξέταση φίλων και συγγενών αρχίζεις και παίρνεις τα πάνω σου.
Ξεχνάς πόσα άλλα που έχεις γράψει και τα χει φάει το μαύρο σκοτάδι και αποκλείεται ποτέ να δούνε φως- παρά μόνο στην απίθανη περίπτωση που θα γίνεις ένας νέος Νταλ που μου ταιριάζει καλύτερα και θα το προτιμούσα από την Ροόυλινγκ.
Είδατε λοιπόν τι μαγικά μπορούν να κάνουν τα παιδιά; Όλα τα ξέχασα σήμερα. Το μόνο που θυμάμαι είναι τα μάτια τους. Είναι από τις λίγες φορές που θυμάμαι πρόσωπα. Πώς με κοιτάγανε!

* Θα ήταν παράλειψη μου αν δεν έλεγα ένα τεράστιο ευχαριστώ στους δασκάλους τους. Φάνηκε όχι μόνο πόσο αγάπησαν το βιβλίο μου, αλλά πόσο αγαπάνε τη δουλειά που κάνουν. Κι αυτό ξέρω σίγουρα να το αναγνωρίζω όταν το βλέπω...

* Μετά το τέλος της εκδήλωσης ένα από τα τρία τμήματα ήθελε να μου δείξει ένα χορευτικό με θέμα την αγάπη-το συνδυάσανε με το όνομα του ήρωα Αγάπιου. Νομίζω πως βούρκωσα. Ύστερα φωτογραφηθήκαμε είπα ξανά ευχαριστώ και γύρισα να φύγω. Καμιά δεκαριά παιδιά ήρθαν ένα ένα και μ αγκαλιάσανε. Ξαναβούρκωσα..

http://27dimach.weebly.com/delta-taualphaxieta.html

ΑΚΟΜΑ ΜΙΑ ΔΙΑΚΡΙΣΗ ΓΙΑ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ

Χτες ανακοινώθηκαν τα Κρατικά Βραβεία Λογοτεχνίας της Κύπρου. Ανάμεσα στα βιβλία που βραβεύτηκαν και το "Δεν είμαι τέρας, σου λέω!" Η χαρά και η τιμή είναι μεγάλη!

http://www.philenews.com/AssetService/Image.ashx?t=2&pg=62318